Dōitashimashite

どういたしまして

Graag gedaan

Dōmo arigatō gozaimasu

どうもありがとうございます

Beleefdste bedankvorm (voor de les)

Ichi rei

一礼

Eenmaal buigen

Kamidana

神棚

Shinto-heiligdom (plaats)

Kamiza

上座

Hoge zitplaats, altaar

Kashiwade

柏手

In de handen klappen (ceremonieel)

Mokuso yame

黙想止め

Einde mokuso

Mokuso

黙想

Je gedachten tot zwijgen brengen. Moment van contemplatie, met gesloten ogen en gecontroleerde ademhaling

Nirei

二礼

Tweemaal buigen

Ojigi

御辞儀

Begroeten met een buiging

Okuri rei

送り礼

Buiging (gevend)

Onegai shimasu

お願いします

Alstublieft (verzoek; voor de les)

Otogai ni rei

お互いに礼

Groet naar elkaar

Rei san sōku

礼三息

Drie-ademen-groet

Ritsu rei (tachi rei)

立礼

Rechtopstaande buiging

Sensei/shihan-ni-rei

先生師範に礼

Buiging voor de leraar

Shimoza

下座

Lage zitplaats

Shinden ni rei

神殿に礼

Buiging voor het heiligdom

Shinzen ni rei

神前に礼

Buiging voor het altaar

Tachi rei

立礼

Rechtopstaande buiging

Uke rei

受け礼

Buiging (ontvangend)

Za rei

座礼

Zittende buiging

Anjin Ryūmei

安心立命

Gemoedsrust als duidelijk doel

(hai) dōzo

どうぞ

“(ja), ga eerst”, alstublieft

Dōmo

どうも

Bedankt (informeel)

Dōjō

道場

Plaats van de Weg

Gokaku geiko

互角稽古

Oefenen met een gelijke

Gomennasai

ごめんなさい

Sorry

Hai

はい

Ja (akkoord met de vraag)

Hai wakarimashita

はいわかりました

Ja, we hebben het begrepen

Hajimemashite

はじめまして

Hoe gaat het?

Ie

いいえ

Nee (niet akkoord met de vraag)

Irasshaimase

いらっしゃいませ

Welkom, kom binnen

Itai

痛い

Je doet me pijn

Itadakimasu

いただきます

Eet smakelijk

Jishu geiko

自主稽古

Alleen oefenen

Kakari geiko

懸かり稽古

“Aanvalsoefening”, ook trainen met senior

Kon’nichi wa

こんにちは

Goedemiddag

Konban wa

こんばんは

Goedenavond

Kono hon ga sukoshi demo o-yaku ni tatereba saiwai desu

この本が少しでもお役に立てれば幸いです

Het zou me plezier doen als dit boek je helpt

Me geiko

目稽古

“met de ogen” oefenen, door te kijken

Ohayō gozaimasu

おはようございます

Goedemorgen

Oyasumi nasai

おやすみなさい

Goedenacht

O-yomi itadaki arigatō gozaimasu

お読みいただきありがとうございます

Bedankt voor het lezen

Sayōnara

さようなら

Tot ziens

Shidō geiko

指導稽古

Oefenen door les te geven

Tori

取り

Uitvoerder van een techniek

Uke

受け

Aanvaller (ontvanger van een techniek)

Wakarimashitaka

わかりましたか

Hebt u (het) begrepen?

Chakuza

着座

In seiza gaan zitten

Hajime

始め

Begin

Hantai

反対

Tegengesteld

Ki o tsuki

気をつけ

Aandacht

Kiba dachi

騎馬立ち

Paardrijstand

Kiritsu

起立

Sta recht

Kiza

跪座

Zitten op de tenen

Kotai

交代

Wisselen

Mate

待て

Wacht op instructies

Mawatte

回って

Draaien

Seiretsu/keiretsu

整列

Volgens graad gaan zitten/staan

Seiza

正座

Traditionele zithouding (“correct zitten”)

Suware

座れ

Ga zitten

Yame

止め

Klaar, stop met de oefening

Yōi

用意

Klaar, bereid je voor

Zenkutsu dachi

前屈立ち

Voorwaartse stand

Ashi

足

Been, voet

Ashikubi

足首

Enkel

Atama

頭

Hoofd

Empi

猿臂

Elleboog

Haisoku

背足

Wreef

Haitō

背刀

Duimkant van de hand

Hana

鼻

Neus

Hara

腹

Buik

Hiza

膝

Knie

Kagato

踵

Hiel

Kansetsu

関節

Gewricht

Kao

顔

Gezicht (courant)

Karate

空手

Chinese / Lege hand

Kata

肩

Schouder

Kinteki

金的

Kruis

Koshi

腰

Heup

Kote

小手

Pols; ook arm en hand (oorspronkelijk het arm-stuk van een harnas)

Kubi

首

Hals

Kuchi

口

Mond

Me

目

Ogen

Men

面

Gezicht

Mimi

耳

Oren

Mune

胸

Borst

Nakayubi

中指

Middelvinger

Oyayubi

親指

Duim

Shotei

掌底

Handpalm

Shutō

手刀

Pinkkant van de hand

Sokutō

足刀

Buitenkant voet

Te

手

Hand

Teisoku

足底

Voetzool

Ude

腕

Arm

Yubi

指

Vinger

Age

上げ

Omhoog

Ashi sabaki

足捌き

Voetenwerk

Chūdan

中段

Midden, tussen hoofd- en buikhoogte

Gedan

下段

Laag, onder buikhoogte

Gohon

五本

Vijfvoud

Hayawaza

早業

Snelle techniek; houding waarbij de handen vrij zijn om een zwaard te kunnen trekken

Hidari

左

Links

Hiki

引き

Achterwaarts trekken

Irimi

入り身

Rechtstreeks in de techniek stappen

Jōdan

上段

Hoog, hoofdhoogte

Kamae

構え

Gevechtshouding

Mae

前

Voorwaarts

Mawashi

回し

Draaien

Migi

右

Rechts

Mochimawari

持ち回り

Ronddraaien

Omote

表

Het zichtbare

Otoshi

落とし

Naar beneden

Sanbon

三本

Drievoud

Shisei

姿勢

Houding

Sotomawari

外回り

Naar buiten draaien

Tai sabaki

体捌き

Beweging van het lichaam

Te sabaki

手捌き

Beweging van de hand

Tenkan

転換

Onrechtstreeks in de techniek stappen

Uchimawari

内回り

Naar binnen draaien

Ukemi

受け身

Rollen of vallen

Ura

裏

Het onzichtbare, of onrechtstreeks

Ushiro

後ろ

Achterwaarts

Yoko

横

Zijwaarts

Gyaku tsuki

逆突き

Rechtstreekse stoot met de vuist, met tegengestelde been (meestal chūdan)

Morote tsuki

諸手突き

Rechtstreekse stoot met twee handen

Oi tsuki

追い突き

Rechtstreekse stoot met de vuist, met voorste been (meestal chūdan).

Tate tsuki

縦突き

Rechtstreekse stoot met gedraaide vuist (knokkels buiten)

Tsuki chūdan

突き中段

Rechtstreekse stoot met de vuist, midden

Tsuki gedan

突き下段

Rechtstreekse stoot met de vuist, laag

Tsuki jōdan

突き上段

Rechtstreekse stoot met de vuist, hoog

Empi uchi

猿臂打ち

Elleboogstoot (indraaien)

Omote yokomen uchi

表横面打ち

Binnenwaartse hoekslag

Shōmen uchi

正面打ち

Hamerslag (boven naar onder)

Ura uchi

裏打ち

Korte hoek (bijvoorbeeld uppercut)

Ura yokomen uchi

裏横面打ち

Buitenwaartse hoekslag

Yoko empi uchi

横猿臂打ち

Zijwaartse elleboogstoot

Hiza geri

膝蹴り

Knie-trap

Kagato geri

踵蹴り

Trap met hiel

Kansetsu geri

関節蹴り

Trap naar (knie-) gewricht

Kinteki geri

金的蹴り

Trap naar het kruis

Mae geri

前蹴り

Voorwaartse trap

Mawashi geri

回し蹴り

Draaitrap

Soto mawashi geri

外回し蹴り

Wagenwiel, buiten naar binnen

Uchi mawashi geri

内回し蹴り

Wagenwiel, binnen naar buiten

Ura mawashi geri

裏回し蹴り

Haaktrap

Ushiro geri

後ろ蹴り

Achterwaartse trap

Yoko geri

横蹴り

Zijwaartse trap

Hiraken

平拳

Knokkelvuist

Ippon nukite

一本貫手

Speerhand met één vinger

Koken

弧拳

Gebogen pols

Koshi nage

腰投げ

Heupworp

Kote gaeshi

小手返し

Pols omkeren (klem tekagami)

Nage

投げ

Werptechniek

Nakayubi ippon ken

中指一本拳

Éénknokkelvuist (middenvinger)

Nukite

貫手

Speerhand

Oyayubi ipponken

親指一本拳

Éénknokkelvuist (duim)

Seiken

正拳

Vuist

Tetsui

鉄槌

Hamervuist

Uraken

裏拳

Omgekeerde vuist (knokkels binnen)

Ura kote gaeshi

Pols gedeeltelijk omkeren (klem nikkyō)

Age uke

上げ受け

Opwaartse armblokkering

Gedan barai

下段払い

Lage buitenwaartse armblokkering

Jūji uke

十字受け

Gekruiste blokkering (jōdan/gedan)

Shutō uke

手刀受け

Blok met meshand (an. uchi uke)

Soto uke

外受け

Elleboogblokkering, van buiten (naar binnen)

Uchi uke

内受け

Elleboogblokkering, van binnen (naar buiten)

Emon

衣紋

Schouder

Eri

襟

Kraag

Hakama sabaki

袴捌き

Wandelen, trainen en zitten met hakama

Hakama

袴

Broekrok

Hakama hera

袴篦

Lepeltje achteraan

Hakama koshi ita

袴腰板

Harde achterkant

Hakama momotachi

袴股立ち

’Beenstukken’ door de hakama soba dragen

Hakama soba

袴傍

V-vormige opening aan de zijkant

Haori

羽織

Overjas

Haori himo

羽織紐

Knoop van overjas

Keikogi

稽古着

Oefenkledij

Ki (prefix) gi (suffix)

—

Kledij

Kohaku

紅白

Combinatie rood/wit, motief dat in Japan vaak terugkomt (vlag, ...)

Obi

帯

Gordel

Tabi

足袋

Sokken

Uwagi

上着

Vest

Zōri

草履

Sandalen, (oorspr. houten)

Zubon

ズボン

Broek

Dai shihan

大師範

Groot-shihan, eretitel, mag hoofd van de school vertegenwoordigen

Dan

段

Graad

Deshi

弟子

Student, leerling

Dohai

同輩

Iemand met dezelfde rang

Godan

五段

Vijfde graad

Hakkō Ryū

八光流

School van het achtste licht

Hanshi

範士

Eretitel voor mentorstudent, meestal een instructeur

Hombu

本部

Hoofdkwartier

Jodai

城代

Hoofd van de dōjō (oorspronkelijk “Kasteelbeheerder”)

Kōhai

後輩

Iemand lager in rang

Menkyo kaiden

免許皆伝

Diploma voor volledige doorgift van de kunst

Menkyo

免許

Een certificaat of diploma

Mudansha

無段者

Iemand zonder graad

Nidai Sōke

二代宗家

Hoofd van de school, tweede in lijn

Nidan

二段

Tweede graad

Okuden shihan

奥伝師範

Shihan met kennis van de geheime technieken.

Renshi

練士

Eretitel voor iemand die toestemming heeft instructie te geven in alle aspecten van de kunst

Ryūhō

龍峰

“Rug van de draak”, aangenomen naam van Shodai Sōke

Ryū

流

School, strekking, stroming

San dai kichū

三大基柱

“Drie grote pijlers”, hoogste eretitel die door de hombu wordt uitgereikt

Sandan

三段

Derde graad

Senpai

先輩

Iemand hoger in rang

Sensei

先生

“Hij die voor ging”, leraar

Shihan

師範

Meester-instructeur, volleerd

Shodai Sōke

初代宗家

Hoofd van de school, eerste in lijn

Shodan

初段

Eerste graad

Sōke

宗家

Hoofd van de school

Soto deshi

外弟子

Externe student

Uchi deshi

内弟子

Inwonend student die voltijds bij een sensei oefent en werkt, tegenwoordig benaming voor de leertijd naar shihan

Yawara

柔

Oudere term voor jūjutsu, alternatieve lezing van 柔

Yondan

四段

Vierde graad

Yotsume

四つ目

Vier ogen (mon)

Yūdansha

有段者

Iemand met graad

Okuyama Yoshiji

奥山吉治

Naam, voornaam

Okuyama-sensei

奥山先生

Okuyama als leraar

Sōke Okuyama

宗家奥山

Okuyama als hoofd van de Hakkō Ryū

Okuyama Ryūhō

奥山龍峰

Okuyama met zijn aangenomen naam “ruggengraat van de draak”

Shodai Sōke

初代宗家

Hoofd van de school, eerste in lijn

Shodai Soke Okuyama Ryuho

初代宗家奥山龍峰

Volledige aanspreektitel

零 / 〇

Rei / zero

Nul

一

Ichi

Eén

二

Ni

Twee

三

San

Drie

四

Chi / yon

Vier

五

Go

Vijf

六

Roku

Zes

七

Shichi / nana

Zeven

八

Hachi

Acht

九

Kyū

Negen

十

Jū

Tien

十一

Jū ichi

Elf

二十

Ni-ju

Twintig

百

Hyaku

Honderd

千

Sen

Duizend

Etc…

Aiki nage

合気投げ

Soepele worp

Aiki

合気

Samenstelling van “ontmoeten” of “conformeren met” en “energie”

Atemi

当て身

Aanval: Slag, stoot

Aya

綾

Weefpatroon

Benkei

弁慶

Meridiaan, dwars over de borst

Den

伝

Communicatie

Dori

取り

Greep (zie verder)

Furi age

振り上げ

Opwaartse verdediging

Furi gyaku kubi jime

振逆首絞め

Verdediging met gekruiste wurging aan de hals

Furi hadaka jime

振裸絞め

Verdediging met naakte wurging

Gaeshi

返し

Omkeren

Gakun

雅勲

Verfijnd optreden

Ganseki otoshi

岩石落とし

Vallende rots

Gatame

固め

Houden, houdgreep, controleren

Gensoku

原則

Principe (achter een techniek)

Hadaka jime

裸絞め

“Naakte” wurging

Hagai jime

羽交絞め

Dubbele nelson

Hakkō

八光

Achtste licht

Hantachi

半立ち

Half-staand (/zittend)

Hantachi waza

半立ち技

Half-staande technieken

Henka

変化

Variaties (op techniek)

Hiki nage

引き投げ

Achterwaarts werpen

Hiza gatame

膝固め

Controle op de knie

Ichinen

一念

Enkele gedachte

Ite no hi

一手の秘

Geheim van de hand

Iten no hi

一点の秘

Geheim van het punt

Kake

掛け

Uitvoering van de techniek

Kao ate

顔当て

Slag naar gezicht

Kasa

傘

Parasol

Kata mune

片胸

Schouder of borst

Kata

形

Reeks vooraf vastgelegde bewegingen die technieken bevatten

Kiai

気合い

Korte, krachtige kreet bij aanval

Kihon waza

基本技

Basistechnieken

Kihon

基本

Basis, fundamenten

Kime

決め

Focus

Kiza morote

跪座諸手

Zijwaartse greep met twee handen, terwijl je op je tenen zit

Kiza morote osae dori

跪座諸手押さえ捕り

Zijwaartse controlegreep met twee handen, terwijl je op je tenen zit

Ki

気

Energie

Komi

込み

Ophopen; (achtervoegsel) toepassen

Konoha gaeshi

木の葉返し

Blad omdraaien

Koshi ori

腰折り

Heup fixeren

Kubi jime

首絞め

Wurging van de hals

Kubi jime dori

首絞め捕り

Wurggreep aan de hals

Kuden

口伝

Mondelinge overdracht

Kuzushi

崩し

Uit balans brengen

Maai

間合い

Gevechtsafstand

Mae uchi

前打ち

Voorwaartse slag

Makikomi

巻き込み

Naar binnen draaien

Matsuba

松葉

Dennennaald

Men-tsuki

面突き

Slag met zwaard

Metsubushi

目潰し

atemi naar het gezicht om je aanvaller kort af te leiden

Mune osae dori

胸押さえ捕り

Controlegreep aan de borst

Mochimawari

持ち回り

Rondsturen, -leiden

Morote

諸手

Beide handen

Nage

投げ

Werpen

Niho nage

二方投げ

Twee-richtingenworp (mae is voorwaarts)

Ninin / futari

二人

Twee personen

Nuki uchi

抜き打ち

Zwaardslag

Oikake

追い掛け

Achtervolger

Okuden

奥伝

Grondbeginselen, soms ook “geheime technieken”

Oku

奥

Intern, inwendig, verborgen

Osae dori

押さえ捕り

Controlegreep

Osae

押さえ

Vasthouden, neerdrukken

Otoshi

落とし

Werpen, naar de grond

Ryōte

両手

Beide handen

Ryō

両

Beide

Sen

先

Timing

Shiho nage

四方投げ

Vier-richtingenworp

Shin gi tai

心技体

Geest, techniek en lichaam

Shinteki sayō

心的作用

Mentale effecten

Shiraha

白刃

“Wit zwaard”: uit de schede getrokken

Shutō jime

手刀絞め

Snijden met de zijkant van je hand

Soto

外

Buiten, buitenwaarts

Suki

隙

Zwakke punten herkennen

Suwari

座り

Zittend

Suwari waza

座り技

Zittende technieken

Tachi

立ち

Staand

Tachi waza

立ち技

Staande technieken

Tanden

丹田

Energiecentrum uit de Chinese meridianengeneeskunde (zwaartepunt)

Tekagami

手鏡

Hand-spiegel, spiegelhand

Tekiyō

適用

Toepassingen (van techniek)

Tsue

杖

Wandelstok

Tsuki iri

突き入り

Aankomende stoot

Tsukikomi

突き込み

Stoot naar binnen

Tsukuri

作り

Positioneren, Inkomen

Ude osae dori

腕押さえ捕り

Controlegreep aan de arm

Uchikomi

打ち込み

Slag, “naar het midden”

Uchi komi dori

打ち込み捕り

Greep op slag naar het midden

Uchi tenshi nage

内天地投げ

Binnenwaartse hemel- en aardeworp

Uchi

打ち

Slag; of binnen, binnenwaarts (vs. soto)

Ushiro zeme

後ろ責め

Aanval in de rug

Ushiro zeme otoshi

後ろ責め落とし

Worp bij aanval in de rug

Waza

技

Techniek

Yoko katate

横片手

Zijwaartse greep met de hand

Yoko katate osae dori

横片手押さえ捕り

Controlegreep op zijwaartse greep met de hand

Zanshin

残心

Rustige alertheid, en afwerking

Zeme

責め

Aanval

Dori

取り

Grijpen, vatten

Emon dori

衣紋取り

Schouder (kledij) grijpen

Eri dori

襟取り

Kraag grijpen

Kote dori

小手取り

Pols grijpen

Hantai dori

反対取り

Gekruist grijpen

Junte dori

順片手取り

Met één hand grijpen (meestal parallel)

Kata dori

肩取り

Schouder (lichaamsdeel) grijpen

Katate dori

片手取り

Met één hand grijpen

Morote dori

諸手取り

Met twee handen één arm grijpen

Mune dori

胸取り

Borst grijpen

Obi dori

帯取り

Gordel grijpen

Ryōte dori

両手取り

Met twee handen beide armen grijpen

Tsukimi dori

突き身取り

Stoot naar het lichaam grijpen

Tsuki komi dori

突き込み取り

Binnendringende stoot grijpen

Ude dori

腕取り

Bovenarm grijpen

Ushiro ryō kata dori

後ろ両肩取り

Achterwaarts beide schouders grijpen

Ushiro tekubi dori

後ろ手首取り

Achterwaarts beide polsen grijpen

Aikidō

合気道

Weg van de harmonieuze energie

Aikidōka

合気道家

Beoefenaar van de weg van de harmonieuze energie

Budō

武道

Weg van de krijger

Bugei

武芸

Krijgskunst

Budōka

武道家

Beoefenaar van de weg van de krijgskunst

Bujutsu

武術

Kunst van de oorlogvoering

Bushidō

武士道

Weg van de krijger, ridderlijkheid

Bushi

武士

Krijger

Bu

武

Militair

Ensō

円相

Zen-symbool voor leegte en loslaten, getekend in één vloeiende beweging

Goshin dō

護身道

Zelfverdediging

Hiragana

平仮名

Fonetische, versimpelde schrijfwijze van het Japans

Ippon

一本

Één punt

Jūdō

柔道

Zachte, flexibele, toegeeflijke,… weg

Jūjutsu

柔術

Zachte, flexibele, toegeeflijke,… kunst

Jūjutsuka

柔術家

Beoefenaar van de zachte kunst

Kanji

漢字

Klassieke schrijfwijze van het Japans, oorspronkelijk met Chinese karakters

Katakana

片仮名

Fonetische, versimpelde schrijfwijze van het Japans, gebruikt voor leen- en vreemde woorden

Niho

二方

Twee richtingen

Shiho

四方

Vier richtingen

Ho

方

Richting